PRIMO: 2e ‘Professor dr. ir. Roelof A.A. Oldeman Lezing’ door Hans Krul

Mr. J. (Hans) Krul

Delft, 24 januari 2020.

De heer Mr. J. (Hans) Krul, voormalig gemeentesecretaris en algemeen directeur van de gemeente Delft, verzorgde in de raadszaal te Delft de tweede Professor dr. ir. Roelof A.A. Oldeman Lezing voor genodigden uit het PRIMO-netwerk met als onderwerp:

Thorbecke voorbijLokale sturing op complexe opgaven.

De lezing (in Nederland) handelde dit jaar over de visie op publieke governance en publiek risicomanagement vanuit het perspectief van een stedelijk manager. Hans Krul: “Wij relativeren het institutionele denken en zien het vergroten van risicobewustzijn als toegevoegde waarde voor betere besluitvorming en meer bestuurlijk comfort.”

De goed bezochte lezing door vertegenwoordigers van met name adviesbureaus, gemeenten, provincies en waterschappen – zij die in hart werken van het publieke domein – hoorden de spreker concluderen:

“De overheid die zichzelf steeds opnieuw uitvindt krijgt voor elk nieuw stadium een van de IT afgeleid label. We zijn nu bij overheid 4.0. Ik schetste een beeld van de overheid 5.0. En zie een actor in een zeer actief dynamisch proces in toenemende complexiteit.

Meer dan ooit moet het openbaar bestuur en de overheid adaptief zijn en weloverwogen met risico’s omgaan. Instituties blijven nodig en risicomanagement is here to stay, het heeft verdere versterking nodig. Effectief publiek risicomanagement is meer prospectief en is zelf ook schakelen op meerdere niveaus. Dat moet systematischer samen plaatsvinden tussen rijk, kennisinstellingen, gemeenten en maatschappelijke actoren.

En is het karwei dan geklaard? Geenszins, Thorbecke gaf zelf destijds al aan dat het openbaar bestuur voortdurend onderhoud behoeft om haar kwaliteit en het vertrouwen te behouden.

We hebben nog 28 jaar te gaan alvorens het jaar 2048 arriveert. Thorbecke zal dan naar mijn overtuiging nog springlevend zijn. Maar zou het echter niet geweldig zijn als we dan niet alleen de 200everjaardag van het meesterwerk van Thorbecke vieren maar ook het punt bereikt hebben dat zijn holistische visie op ons staatbestel alsnog in volle glorie werkelijkheid is geworden. Mijn advies is dan ook nog vandaag het project Thorbecke 2048 te starten in de vorm van een brede maatschappelijke discussie.”

sfeerimpressie van de bijeenkomst te Delft.

Over de waarde van risicomanagement zegt Hans Krul het volgende:

“Mijn overtuiging is dat risicomanagement onlosmakelijk onderdeel is van het zo professioneel mogelijk je werk doen. Het is onderdeel van je dagelijks werk en niet een losstaand beheerssysteem. Zelf heb ik als gemeentesecretaris de rol van Chief Risk Officer op mij genomen om dit gegeven te benadrukken, juist in een tijd van toenemende complexiteit en turbulentie.

Hoe groter de professionaliteit van de organisatie des te beter wordt de bestuurlijke besluitvorming. Zo kun je het bestuur dus meer comfort geven want ook zij ondervinden uiteraard de dynamiek van onze tijd.

Ik ben mij ervan bewust dat er een academische discussie wordt gevoerd over het inwisselen van risicomanagement voor iets beters, voor iets dat meer holistisch is, bijvoorbeeld waardenmanagement, of met een positievere klank zoals kansenmanagement. Voor mij gaat het om niets anders dan good governance. Daarbij zijn publieke waarden aan de orde, in feite alle zaken die burgers waarderen als het meest belangrijk. Zoals veiligheid, legitimiteit, betrokkenheid bij elkaar.”

Ten slotte een kerncitaat uit de lezing:

“Het interessante is dat nadere bestudering van het werk van Thorbecke verrassende paralellen oplevert met de benadering van Oldeman. Ook Thorbecke beschouwde de staat als een levend, logisch functionerend organisme met Rijk, provincies en gemeenten als vitale organen van het stelsel van één lichaam. Een bestuurlijk ecosysteem dat niet topdown handelen, de verticale dimensie, als voornaamste karakteristiek heeft maar het met elkaar schakelen, koppelen en terugkoppelen. We kunnen denk ik met elkaar constateren dat deze benadering in de loop der tijd behoorlijk uit beeld is geraakt waardoor Thorbecke in zekere zin ook onrecht wordt aangedaan.”

De lezing wordt nader bewerkt en gepubliceerd in het netwerk van PRIMO. Enkele reacties van de deelnemers: hoog niveau, rijk debat, top, sterke lezing, een promotie voor de waarde van het vak risicomanagement als integraal onderdeel van management, heerlijk inhoudelijk, historische lezing op een historische locatie, moeten we vaker doen, onderstreept de urgentie voor het bestuur en management om de samenleving ‘anders vast te pakken’ en – last but not least –  mr. Hans Krul is een erudiet mens.”