Overhead gewaardeerd

Verbetering van de balans tussen waarde en kosten van overhead bij organisaties in de publieke sector

Bron: Universiteit Groningen, 2011
Auteur: Mark Huijben, Proefschrift

Met de bezuinigingstaakstellingen bij veel overheidsorganisaties voor de boeg ligt politiek-bestuurlijk én managerial het snijden in de overhead voor de hand. Dit kan direct binnen de eigen organisatie, maar vaak wordt ook voor het het pad van de intergemeentelijke samenwerking. De inzichten en standpunten over (vermeende) schaalvoordelen met betrekking tot de overhead lopen vaak sterk uiteen en worden meestal op niet-feitelijke gronden gevoerd, afgezien nog van de discussies over wat overhead is en wat het ook niet is. De ‘overhead’ nu is onderzocht door Huijben in zijn proefschrift ‘Overhead gewaardeerd’, dat hij op 20 januari j.l. heeft verdedigd.

Het bevat handvatten voor elke bestuurder en manager om de discussie fundamenteler en minder ‘op gevoel’ te voeren. Hij schenkt veel aandacht aan de governance en risico-gerelateerde aspecten van de bedrijfsvoering hierbij. Met betrekking tot het inrichten van overheadfuncties leidt het onderzoek tot onder meer de volgende inzichten (pag.154):

 Schaalvergroting leidt niet tot schaalvoordelen in de overhead, met uitzondering van de kleine organisaties. Vanuit dat perspectief kunnen kanttekeningen worden geplaatst, wanneer bij het inrichten van Shared Service Centra wordt uitgegaan van het realiseren van schaalvoordelen.

 Er is geen verband tussen de omvang van de overhead en de productiviteit in het primair proces. Wel is er een verband tussen de omzet per directe medewerker bij zakelijke dienstverleners en de omvang van de overhead. Dit betekent dat enige financiële druk leidt tot een lagere overhead en dat dit niet per se negatieve gevolgen hoeft te hebben voor de productiviteit van de organisatie.

 Het centraal positioneren van overheadafdelingen kan ook bij een grote organisatie goed werken.

 Dit vereist wel dat de interface met de interne afnemers zorgvuldig georganiseerd is en dat helder beleid is geformuleerd omtrent de taken en het dienstverleningsniveau van de overheadafdelingen. Belangrijk voordeel van de centrale positionering is dat de overhead goed zichtbaar is, wat ook tegendruk creëert.

 De aansturing en inrichting van overheadfuncties dient zodanig te worden vormgegeven dat dit niet te complex wordt en dat de overheadafdelingen scherp gehouden worden.

 Benchmarkonderzoek in combinatie met Overhead Value Analyse kan helpen om overcapaciteit in beeld te brengen en anderzijds maatregelen te nemen ter verhoging van de waarde van de overheaddiensten. Zonder dergelijke onderzoeken hebben organisaties daar kennelijk onvoldoende zicht op. Het is raadzaam eerst een benchmarkonderzoek te doen en pas daarna de OVA, zodat de OVA zich kan toespitsen op overheaddiensten die afwijkend uit de benchmark naar voren komen. Daarnaast kunnen er andere aanleidingen zijn om een OVA toe te passen, zoals kwaliteitsproble- men.

Download rapport Overhead gewaardeerd