Continuïteit of Discontinuïteit van de Samenleving…

 … bij langdurige uitval van vitale – of kritieke – infrastructuur.

Door Eelco Dykstra en Eric Frank.

Samenvatting ronde tafels van PRIMO Nederland in samenwerking met  IKP/DIEM, te Breda, Zwolle en Utrecht.

Alles in de planvorming is in orde. Toch worden overheden regelmatig verrast door ingrijpende incidenten, die mogelijk uitgroeien tot een ramp. Het effect van een storing kan grote gevolgen hebben voor de samenleving. Bent u daar wel (voldoende) op voorbereid? In hoeverre? Wat, als het grootschaliger wordt dan waarop is geoefend, protocollen zijn vastgesteld of waarover beleidsnotities zijn geschreven? Wie is verantwoordelijk? Hoe zelfredzaam is de burger? Uitgaan van gevolgen (consequence management) is een logisch gevolg van risicomanagement.

De moderne maatschappij kenmerkt zich door een kritieke/vitale infrastructuur die zeer complex geworden is en burgers die steeds  meer zelf willen beslissen. Minder wetgeving, meer publiek-private samenwerking en meer betrokkenheid van alle stakeholders is nodig.  Om deze betrokkenheid te bevorderen lijkt het creëren van samenwerking, waarbij alle stakeholders zich mede-eigenaar voelen van zowel de problemen als oplossingsrichtingen, zeer gewenst.

Er bestaan bij de stakeholders grote verschillen in kennis en kennismanagement en ervaring met zaken als informatievoorziening,  communicatie en coördinatie. Dit geldt met name voor ketenefffecten, capaciteitsmanagement (‘resource inventory management’) en beslissingscriteria t.a.v. specifieke dilemma’s. Deze verschillen belemmeren het gezamenlijk goed kunnen inspelen op de gevolgen van uitval van (delen van) de kritieke infrastructuur.

Het terugredeneren vanuit de gevolgen lijkt de meest aantrekkelijke manier om overtuigend de business cases en het rendement van toekomstige investeringen te bepalen en te communiceren. Hierbij kunnen uit de verzekeringsbranche afkomstige uitspraken als: “Financial incentives to reduce future losses”, een bepalende rol spelen.

Thema’s die  vanuit de PRIMO Nederland ronde tafels naar voren gekomen zijn omdat zij verdere verdieping behoeven, kunnen als volgt worden samengevat:

  1. Te weinig kennis van beschikbare capaciteiten (wat, waar, hoe, van wie) – in het algemeen en van capaciteiten die aan de kritieke infrastructuur gelieerd zijn.
  2. De benodigde capaciteiten in relatie tot de omvang – zowel geografisch als qua aantallen huishoudens en bedrijven – van de gevolgen.
  3. Noodzaak voor beslissingscriteria, met name bij waardeconflicten.
  4. Keteneffecten.
  5. Noodzaak voor Publiek-Private Samenwerking (PPS) en voorbeeldprojecten.
  6. Communicatie – o.a. meer gericht op wat elke partij/actor/stakeholder zelf kan bijdragen c.q. beter doen.
  7. Meer aandacht voor opleiden, trainen, oefenen, simulaties.

Last but not least, is het belang van wat in Nederland als ‘vitaal’ bekend staat, inmiddels zodanig gegroeid en kwetsbaar geworden, dat het beter is om te spreken van ‘Kritieke Infrastructuur’; hierbij spelen o.a. de volgende factoren een grote rol :

  1. De steeds groter wordende financieel-economische en maatschappelijke waarde en potentiële schade door keteneffecten.
  2. De steeds groter wordende afhankelijkheden tussen sectoren van de kritieke infrastructuur (‘interdependency’).
  3. De toename van de internationale kwetsbaarheid.
  4. De noodzaak tot samenwerking tussen overheden en bedrijfsleven en bedrijfsleven onderling.
  5. Het vergroten van de weerbaarheid (resilience) in de Nederlandse samenleving door o.a. het zelfoplossend vermogen, de zelfredzaamheid èn de samenredzaamheid van het bedrijfsleven en de bevolking te faciliteren en te ondersteunen.

De tekst in deze samenvatting komt sterk overeen met conclusies en bevindingen vanuit het EZ-project “Economische Veiligheid en Veerkracht”.  Wil men verdieping van hetgeen aan de orde is gekomen, het delen van kennis en kunde  bevorderen en dialoog blijvend en constructief kunnen voeren, dan verdient het aanbeveling om samen met PRIMO Nederland, verder op te trekken met de aan het EZ-project  verbonden Community of Interest (COI) – Kritieke Infrastructuur en Economische Veiligheid (KIEV). Voor informatie of aanmelding Eric Frank, directeur PRIMO Nederland (eric.frank@primonederland.eu) of Eelco Dykstra  dykstra.disaster.stories@gmail.com.