Alert op risico: naar risk readiness in mensen en organisaties

Met cartoons van Len Munnik.

Thinka Bor-Reijinga, Gert van der Kolk | 2014 | Vakmedianet.

Met hardnekkige regelmaat trekken in de media opzienbarende mislukkingen aan ons voorbij in de wereld van banken, openbaar vervoer, onderwijsinstellingen, ziekenhuizen en woningcorporaties. En na elk debacle klinkt de roep om meer toezicht, gedragscodes, protocollen, procedures, structuurmaatregelen – meer hard controls dus. Waarna de volgende mislukking zich aandient en de vraag zich herhaalt: hadden we er iets aan kunnen of moeten doen? Jawel: door niet alleen hard controls, maar vooral ook soft controls in te zetten als instrument om risico’s te voorzien en te voorkomen.

Thinka Bor en Gert van der Kolk breken in dit boek een lans voor een consequente inzet van die soft controls, waardoor mensen en organisaties risk readiness kunnen ontwikkelen en op een alledaagse en verstandige manier omgaan met onzekerheid. Risk readiness zit tussen de oren en ontstaat tussen mensen. Dit vermogen is een samenstel van kennis, kunde en vaardigheden die je als professional kunt leren.

Alert op risico draagt voor die kennis, kunde en vaardigheden de bouwstenen aan. De auteurs laten (project)directeuren en een Amerikaanse hoogleraar aan het woord, die hun kijk op risk readiness geven en pleiten voor een mengeling van hard en soft controls. Naast een heldere omschrijving van de ins en outs van soft controls, geven de auteurs een toepasbaar model en praktische instrumenten om risk readiness in de praktijk te brengen.

 Recensie Harry ter Braak | 30 april 2015 | WagenaarHoes

Risicomanagement krijgt steeds meer aandacht. Thinka Bor-Reijinga en Gert van der Kolk beschrijven hoe je als organisatie klaar (risk readiness) kunt zijn voor het hanteren van risico’s. Het accent ligt op de soft controls. In twee delen en negen hoofdstukken wordt de lezer meegenomen in de wereld van het voor-bereid zijn op het hanteren van risico’s. Risk readiness vraagt hard werken.

Eerst leggen Bor-Reijinga en Van der Kolk het theoretisch kader voor, om daarna in te gaan op de instrumentatie. Risk readiness gaat over het vermogen van mensen en organisaties om onzekerheden en risico’s zodanig te hanteren dat zij deze kunnen voorkomen of op een veerkrachtige manier kunnen beheersen, en dat zij als gedeelde overtuiging hebben verinnerlijkt in risicobewustzijn en kunnen omzetten in risicobewust handelen.

Het boek wordt verlevendigd met interviews met mensen die in hun opdrachten met grote risico’s geconfronteerd worden. De theorie en de praktische instrumentatie worden toegelicht met casuïstiek van de geïnterviewden. De lezer wordt eerst meegenomen in het model dat de auteurs als basis laten dienen voor hun boek. Daarbij wordt een onderscheid gemaakt in hard en soft controls.

De soft controls vormen de kritische succesfactoren. Reflectie is het alledaagse van risk readiness. Maar dat vraagt de constructie van draagvlak en draagkracht daartoe. Interactie is de weg waarlangs deze geconstrueerd wordt. De nulmeting vormt de basis voor de condities van risicobeheersing. ALERT-zijn het kader voor organiserend vermogen: adresseren, lanceren, engageren, relateren en transformeren. Dat moet geborgd en verankerd worden: master (veerkrachtig borgen) gewenst gedrag en gedragscodes, professionele praktijkontwikkeling, competenties en vaardigheden en verifieerbaar handelen.

Het boek laat zich gemakkelijk lezen en is heel begrijpelijk in zijn aanpak. Voor controllers en projectleiders biedt het een interessant perspectief op hun opdracht, voor managers een meetlat voor risk-readiness. De wetenschappelijke onderbouwing is beperkt. De gehanteerde modellen zijn niet echt vernieuwend, maar daarom niet minder waardevol.