Essay

Hoe geef je richting aan een slimme en duurzame vastgoedtransitie?

Door Roy Pillen* en Johan Smit** | Duurzame en slimme vastgoedtransitie, december 2018 De route naar een circulair gebouwde en beheerde omgeving Het verduurzamen en slimmer maken van gebouwen vraagt veel van organisaties met een vastgoedportefeuille. Met het klimaatakkoord van Parijs en de overgang naar een volledig circulaire en CO2-neutrale economie in 2050 nemen de vragen vanuit de markt toe. […]

Uitgesproken bestuurskunde: een nieuwe bestuurskundige avant-garde

Dr. Haiko van der Voort en Dr. Philip Marcel Karré, ‘Inleiding: een nieuwe bestuurskundige avant-garde‘, Bestuurskunde 2019-2, p. 3-6 De afgelopen jaren is de bestuurskunde veel hoogleraren rijker geworden. Zij bekijken het openbaar bestuur met nieuwe ogen en maken vaak gebruik van nieuwe methoden. Maar niet iedereen is op de hoogte van al deze ontwikkelingen. In dit nummer van Bestuurskunde […]

Enterprise Risk Management: een risicobeheersingssyteem voor organisaties

Jim Emanuels en Wilmar de Munnik* | juni 2006 Samenvatting Het doel van het risicobeheersingssysteem is om met de gewenste mate van zekerheid te kunnen stellen dat de organisatiedoelstellingen worden bereikt. Het risicobeheersingssysteem richt zich op een viertal categorieën van doelstellingen te weten “strategisch”, “operationeel”, “wet- en regelgeving” en “betrouwbaarheid van informatie”. Het feit dat een organisatie beschikt over een risicobeheersingssysteem betekent […]

Verantwoorden vanuit vertrouwen

Frédérique Six* Wij zijn met elkaar in een systeem van sturen en verantwoorden terecht gekomen dat ervaren wordt als uitgaan van wantrouwen; terwijl (bijna) niemand vanuit algemeen wantrouwen wil werken. Het overgrote deel van de professionals, bestuurders, beleidsmakers en zelfs politici wil liever vanuit vertrouwen samenwerken. Onderzoek laat ook zien dat (samen) werken, sturen en verantwoorden vanuit vertrouwen tot betere […]

Thorbecke re-invented: organische aanpak als dé weg naar resilience

Jack Kruf* Het is een interessant fenomeen: de samenwerking tussen de verschillende overheidslagen. Of beter de zoektocht ernaar. En zelfs het op punten ontbreken ervan. Thorbecke was zeer modern in zijn denken. Hij ontleende zijn structuur van rijk, provincie en gemeente aan dat van de natuur. Lagen, zoals elk ecosysteem vele lagen heeft en daarbij de basis vormt van de […]

Gemeentelijk risicomanagement: een empirisch onderzoek

Peter B. Boorsma, Geert A.M. Haisma en Yvonne Moolenaar1 | 2003 Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten van 17 januari 2003 (BBV – dit besluit vervangt vanaf begrotingsjaar 2004 het Besluit comptabiliteitsvoorschriften 1995 (CV95)) zijn gemeenten verplicht om een risicoparagraaf op te stellen en op basis daarvan hun weerstandsvermogen te berekenen. Tevens dienen gemeenten2 aan te […]

Bewustwording risico’s kan stukken beter

Bron: Financieel Dagblad & European Media Partner, 18 juni 2019. “Aandacht voor veiligheidsvraagstukken is afgelopen decennia flink gegroeid. Dat geldt echter tevens voor maatschappelijke risico’s. Ook die nemen toe. Veiligheid en risico’s vallen onder het werkveld van de Public Risk Management Organisation (PRIMO), die in 2005 werd opgericht door Jack Kruf. PRIMO is een non profit-organisatie die zich bezighoudt met […]

Beter risicomanagement dankzij nieuwe comptabiliteitsvoorschriften

Risicoparagraaf CV 1995 uitbreiden tot beheersinstrument door Mw. Y. Adel* en G. Haisma** | B&G Magazine, november 1995 In het besluit CV 1995 is de risicoparagraaf geïntroduceerd. De paragraaf stelt gebruikers beter in staat zich een beeld te vormen van de financiële positie van de gemeenten en de provincies. De risicoparagraaf kan behalve als informatie-instrument een nuttige functie als beheers- […]

Vechten in de vorige oorlog

Bert Bakker, journalist | verschenen in de Accountant nr. 1, 2008* Ook in de publieke sector is risk management in opkomst. Maar de dilemma’s zijn enorm. Misschien zijn de issues wel te complex en te politiek, en zijn overheden te verblind door pretentie om ooit effectief te zijn. Risk management in de publieke sector Wat mag worden verwacht van een verantwoordelijke overheid […]

Een theoretisch kader voor integraal risicomanagement

Toegespitst op de overheid Hendrik van Moorsel* en Cees A. Visser**| februari 2003 Met het toenemende belang van – en daardoor belangstelling voor – meer geïntegreerd risicomanagement bij overheidsorganisaties, neemt ook de behoefte toe aan een conceptueel raamwerk daarvoor. Deze publicatie probeert in die behoefte te voorzien en is tevens te beschouwen als een vervolg op de publicatie betreffende Enterprise Risk Management. […]

‘Commitment aan de top nodig voor risicomanagement’

Het geheim van Arnhem Martijn Kregting*, interview met Jan Henk Janssen | november 2011 Recent werd de aanpak op het gebied van risicomanagement door de gemeente Arnhem in een onderzoek naar 100.000+ gemeenten bestempeld als best practice. De gemeente heeft de afgelopen jaren zijn aanpak van risicomanagement radicaal veranderd. Het is onderdeel geworden van zowel het dagelijks beleid als van […]

Systeemrobuustheid in het waterbeheer

Marjolein Mens* | 2015 Over het voorkomen van onacceptabele schade De maatschappelijke gevolgen van overstromingen en droogte nemen toe Overstromingen en droogte hebben wereldwijd steeds grotere maatschappelijke gevolgen. Ook neemt de kans op deze gebeurtenissen waarschijnlijk toe door klimaatverandering. Waterbeleid richtte zich tot op heden op het voorkómen van overstromingen of droogte, door bijvoorbeeld dijken te bouwen of reservoirs aan […]

Democratische controle op samenwerking moet beter

John Smits, Simone Buissink en Hugo Parker Brady | B&G Magazine, december 2014 Gemeenten en provincies hebben de uitvoering van wettelijke taken en de realisatie van ambities op veel terreinen belegd bij privaatrechtelijke en publiekrechtelijke organisaties. Bijvoorbeeld bij regionale milieudiensten, veiligheidsregio’s, sociale werkvoorzieningen, afvalbedrijven en regionale luchthavens. Door de decentralisaties in het sociale domein neemt het aantal samenwerkingsverbanden verder toe. […]

Weg met de veiligheidsutopie: de mens verdraagt geen risico’s meer

Cees A. Visser | 25 september 2010 We lopen in ons dagelijks leven in Nederland veel minder risico’s dan pakweg tweehonderd jaar geleden. De kans dat een Nederlander sterft aan polio, de pokken, scheurbuik, tbc of cholera is inmiddels miniem. Ongelukken op de werkplek komen veel minder voor. De vis wordt nog steeds duur betaald, maar inmiddels meer door het […]

Illusory Risk Management

Marinus de Pooter* Risicomanagement wordt doorgaans vormgegeven als een separaat systeem. In dit artikel ga ik na in hoeverre deze conventionele benadering ontaardt in een illusoir geheel. Als alternatief bespreek ik de waardemanagementbenadering, die managementteams helpt om samen te werken bij het blijven creëren én beschermen van wat hun kernstakeholders waardevol vinden. Op de jaarlijkse conferentie van IIA Singapore in […]

The age of resilience

Prof. dr. Theo Toonen, Decaan Universiteit Twente Wat is risicomanagement zonder resilience? Theo Toonen, decaan aan de Universiteit van Twente:  ‘In een voortdurend en in het huidige tijdsgewricht vrij heftig veranderende wereld red je het niet met alleen het managen van crises en risico’s, hoe belangrijk in zichzelf ook. Deze tijd vraagt ook om weerbaarheid, robuust aanpassingsvermogen en de institutionele en […]

Haarscheuren in financiële verhoudingen

Caspar Boendermaker & Jack Kruf | BNG Bank & PRIMO In april vond de jaarlijkse PRIMO/UDITE-bijeenkomst van de denktank ‘From Global to Local’ plaats. Een vijftiental publieke leiders hebben bij en met BNG Bank gesproken over de uitdagingen waar decentrale overheden voor staan. Aan de hand van het recent verschenen Global Risks Report 2019 van het World Economic Forum en […]

ISO 31000: Oude wijn in nieuwe zakken

Een inhoudelijke vergelijking tussen ISO 31000 en COSO ERM  Drs Urjan Claassen RA RE CIA* | April 2009 In juni 2007 is de ISO 31000 ‘Guidelines on principles and implementation of risk management’ geïntroduceerd. Deze richtlijn beoogt een algemeen geaccepteerd referentiekader te bieden voor het inrichten van risicomanagement. Maar biedt deze standaard vernieuwende inzichten op het gebied van risicomanagement. Voegt het […]

Controle op het sociaal domein

Timon van Zessen* | B&G Magazine, december 2015 Leidraad voor de decentralisaties in het sociaal domein is de zogeheten participatiesamenleving. Het regeerakkoord spreekt over ‘één gezin, één plan, één regisseur’. Dit vergt ook één budget en één verantwoordelijke van overheidszijde.  Er komt een einde aan de praktijk waarbij hulpverleners langs elkaar heen werken bij de ondersteuning van één gezin. De […]

Actieve houding gewenst van publieke instellingen bij vermogensvorming

Eduard Gerritsen* | B&G Magazine, november 2000 Door een aantal ‘affaires’ bestaat er veel belangstelling voor de financiële reserves van overheidslichamen. Na de belegging van reserves gaat de aandacht steeds meer uit naar de omvang van die reserves. Publieke organisaties vragen zich af hoeveel vermogen ze nodig hebben om de continuïteit en efficiency van hun activiteiten te kunnen waarborgen. Vanuit […]

Een norm voor het weerstandsvermogen

Hulpmiddel in het risicomanagementbeleid Dick Smorenberg* | 2006 Het Besluit begroting en verantwoording (BBV) schrijft gemeenten voor een risicoprofiel op te stellen, expliciet risicomanagementbeleid te voeren en op basis van hun risicoprofiel het (financiële) weerstandsvermogen in beeld te brengen. Nu, twee jaar na de invoering ervan, blijken veel gemeenten hier nog mee worstelen.** Een algemene norm voor het weerstandsvermogen zou gemeenten […]

PPS: beter risicomanagement

Pim Vermeulen | B&G Magazine, 1 maart 2005 Deze weken is er op rijksniveau veel discussie over het onderwerp Publiek-Private Samenwerking. De vraag laat zich stellen of daarbij sprake is van echte PPS’en zoals die de afgelopen jaren tot stand zijn gekomen op lokaal, regionaal en provinciaal niveau, waarbij ruimtelijke plannen worden gerealiseerd door (vaak meerdere) overheden, die met private […]

TNO Bouw en GeoDelft ontwikkelen methodiek voor risicobeheersing en kennismanagement

Marguerite Snijders Tachet | B&G Magazine, mei 2004 De uitvoering van grote infrastructurele projecten en werken heeft vergaande gevolgen voor de omgeving, vooral in stedelijke gebieden. Om de overlast tot een minimum te beperken en de beschikbare expertise efficiënter op elkaar af te stemmen, heeft TNO Bouw samen met GeoDelft een methodiek ontwikkeld voor risicobeheersing en kennismanagement. In enkele gemeenten […]

Wie controleert de financiën?

Peter van Noppen | B&G Magazine,  maart 2014 Gemeenten worden de komende jaren door de decentralisaties op het sociale domein verantwoordelijk voor de besteding van zo’n 16 miljard euro extra. Onlangs luidden critici daarover de noodklok; in gemeenteraden zou te weinig financiële kennis aanwezig zijn om die uitgaven goed te controleren. Gepleit werd voor extra cursussen voor raadsleden. Maar is dat wel […]

De opkomst van integraal risicomanagement

Jos Moerkamp | B&G Magazine, oktober 2006 Risicomanagement is nog steeds een vrij nieuw begrip bij gemeenten en provincies. Niettemin ontstaat er geleidelijk aan de overtuiging dat het in kaart brengen, inschatten en beheersen van risico’s een organisatiebrede oriëntatie behoeft. Integraal risicomanagement is in opkomst. Begin 2004 publiceerden Vereniging van Gemeentesecretarissen (VGS) en Marsh Risk Consulting een onderzoek naar de ‘Risicoperceptie van […]

De decentralisaties

Paul Bordewijk | B&G Magazine, 13 mei 2014 De decentralisaties in het sociale domein betekenen voor de gemeenten een uitdaging van ongekende omvang, vooral door de bezuinigingen die eraan gekoppeld zijn. Maar in de campagnes voor de gemeenteraadsverkiezingen was daar nauwelijks iets van te merken. Die gingen over het vertrouwde domein van de publieke voorzieningen: een cultuurpaleis in Den Haag, […]

De heilige graal van risicomanagement

Cees A. Visser | april 2006 In nagenoeg alle recente wet- en regelgeving over corporate governance worden aan ondernemingen en hun bestuurders nieuwe eisen gesteld op het gebied van risicomanagement en interne beheersing. In dit artikel geven we een overzicht van de belangrijkste inzichten en concepten daarbij. Als het ondernemingsbestuur deze juist toepast zorgt dat vooral voor waardetoevoeging. Zelfs de […]

Governance in gevaar (3): gevaarlijke combinaties van voorzitters

Door Hans Hoek* In deze reeks ‘Governance in gevaar’ zijn  persoonlijkheden van bestuurders en toezichthouders beschreven, die een risico kunnen vormen voor de organisatie die zij leiden. Ook met voorzitters kan een organisatie risico lopen. In dit artikel beschrijft de auteur gevaarlijke combinaties van voorzitters. Het goed functioneren van de as van de voorzitter van de Raad van Bestuur (RvB) […]

Gezocht: capabele wethouder van financiën

Door Ronald Vuijk, gepubliceerd op 21-6-2016 door BNG Bank. Een gemeentebestuur heeft een goede wethouder van financiën nodig. Er wordt steeds meer gevraagd van de wethouder van financiën. Politieke partijen dragen de verantwoordelijkheid om deugdelijke kandidaten voor het wethouderschap voor te dragen. De gemeenteraad kan dan op grond van vakbekwaamheid en rolopvatting de portefeuille gemeentefinanciën aan de juiste kandidaat toedelen. In […]

‘Governance in gevaar? (2): risicovolle toezichthouders

Hans Hoek* In deze reeks ‘Governance in gevaar’ zijn  persoonlijkheden van bestuurders  beschreven, die een risico kunnen vormen voor de organisatie die zij leiden. Ook met toezichthouders kan een organisatie risico lopen. In dit artikel beschrijft de auteur risicovolle leden van de raad van toezicht of raad van commissarissen. De maatschappij en de overheid verwachten tegenwoordig heel veel van de […]

Risicomanagement als papieren tijger

Bron: Duurzaam Gebouwd Volgens Martin van Staveren is het hedendaagse risicomanagement verworden tot een exercitie voor de bühne. Hij is expert op het gebied van risicomanagement, kondigt het einde aan van de klassieke risicomanager, en hij niet alleen. Ondanks alle inzet op dit terrein pakken vermijdbare faalkosten in projecten consequent stukken hoger uit dan winstmarges. Van Staveren bepleit daarom de […]

Boudewijn Steur: “Nieuwjaarstoespraken nader beschouwd”

De analyse van Boudewijn Steur*. De nieuwjaarstoespraken van commissarissen van de Koning en burgemeesters brengen niet alleen de beste wensen voor het nieuwe jaar over. Ze dienen ook als instrument voor politieke agendering. Historicus Boudewijn Steur maakte een analyse van de onderwerpen die aan bod komen. In het eerste deel van deze analyse: de samenleving, democratie en verkiezingen. Hoogst informatief, […]