Corporaties en risicomanagement

Rien Lammertink

Rien Lammertink

Door Rien Lammertink*

In het algemeen hebben corporaties, voor zover gevestigd in de grote(re) steden dan wel met een substantiële schaalgrootte (> 10.000 woningen) een waarschijnlijk bovengemiddelde Local Risk Awareness en uitgewerkt risicomanagement; het merendeel van de woningcorporaties heeft echter < 5.000 woningen en in die groep is het onderkennen van risico’s ‘minder goed’ belegd. Bovendien is in vrijwel alle gevallen sprake van een tamelijk eenzijdige oriëntatie op financiële risico’s en risico’s in de sfeer van de Corporate Governance; de recente spraakmakende ongelukken in de corporatiesector zijn daar in belangrijke mate verantwoordelijk voor.

Concrete, lokale en operationele doorvertaling van Global Risks (zoals benoemd in de twee top 5-lijstjes van de samenvatting van het Global Risks rapport) is slechts zeer ten dele en fragmentarisch uitgewerkt. Debet daaraan is:

  • Het besef, dat globale risico’s zich buiten de invloedssfeer van corporaties manifesteren, zelfs als het gaat om energiebalans in corporatiewoningen.
  • De verschuiving in taken, verantwoordelijkheden en machtsbalans bij corporaties in de laatste 5 jaar: corporaties zijn financieel, op kwaliteit, op ondernemerschap en op taakstelling door de Minister ‘uitgekleed’, terwijl de gemeenten een belangrijke rol en veel meer zeggenschap hebben gekregen bij de beleidsbepaling van de corporaties.
  • De uit het voorgaande punt voortkomende berusting bij corporatiebestuurders, die zich meer en meer gaan gedragen als beherend rentmeester. De aandacht is zich in zeer korte tijd veel meer gaan richten op korte-termijndoelen, zoals voorkomen van financiële problemen en imagoschade, en veel minder op het ontwikkelen van langetermijnbeleid, zoals het identificeren van lokale consequenties uit global risks.

Op het bovenstaande is wellicht één uitzondering te maken: corporaties zijn zich er merendeels van bewust, dat zij een sleutelrol (dienen te) spelen in het creëren van faciliteiten voor de opvang van de actuele vluchtelingenstromen, immers een doelstelling, die recht in hun centrale doelstelling (“het voorzien in huisvesting voor kwetsbare groepen in de samenleving”) staat.

Het is aanbevelenswaardig, dat gemeenten in de beheersing van lokale risk-effecten uit global risks, veel meer en in regionale setting, gaan samenwerken met ‘hun’ woningcorporaties. Vermoedelijk zal dat vooral een schone wens blijven, gegeven de actuele omvangrijke gemeentelijke bezuinigingen.

Hoe dan ook: een organisatie als PRIMO is bij uitstek aangewezen om haar signalerende rol op het terrein van risk management uit te breiden met het bieden van faciliteiten voor lokale beleids- en instrumentontwikkeling op het terrein van de relatie Global – Local.

Het concrete handelingsperspectief voor de aanpak van de in het Global Risks Report 2016 genoemde risico’s, is het meest gebaat bij:

“Het creëren en aangaan van (gedurfde) samenwerking met lokale stakeholders op basis van gezamenlijk probleembesef (draagvlak), heldere motivering (zingeving) en heldere analyse (samenhang). Focus op bijvoorbeeld: wegnemen van sociale instabiliteit, voorkomen onverwachte overstroming en creëren van voldoende huisvesting voor kwetsbaren).

*Lammertink, drs. R. (Rien), interim-bestuurder Woningcorporatiesector, Adviseur. Hij maakt deel uit van de Nederlandse Denktank ‘From Global to Local’ 2016.