De kansen van het regeerakkoord

Parkhotel Den Haag

Geert Haisma, Robert ‘t Hart en Jack Kruf.

Uitkomsten rondetafel georganiseerd door PRIMO Nederland in samenwerking met het Nederlands Adviesbureau voor risicomanagement “Het nieuwe regeerakkoord van risico’s naar kansen voor gemeenten”, Parkhotel Den Haag, 13 april 2007.

Tijdens de rondetafel is er door een 15-tal gemeentesecretarissen, VNG-directeur Ralph Pans en VGS-voorzitter Piet Buijtels onder leiding van Yourie Albrecht openlijk gediscussieerd over de kansen en risico’s van het regeerakkoord.

Randvoorwaarden

Het nieuwe regeerakkoord Samen Werken, Samen Leven ligt in lijn met het manifest der gemeenten en biedt veel kansen. Het wordt binnen honderd dagen besproken met tal van maatschappelijke instellingen, teneinde een gezamenlijke agenda te maken die slagvaardig kan worden uitgevoerd.

Tijdens de ronde tafel werd duidelijk dat de deelnemers over het algemeen positief oordeelden over het regeerakkoord. In de ogen van de gemeentesecretaris kunnen de gemeenten een belangrijke bijdrage leveren aan realisering van de doelstellingen, zij hebben vaker met dit bijltje gehakt. Toch kwamen tijdens de rondetafel een aantal randvoorwaarden naar boven welke de kans op het daadwerkelijk behalen van de doelstellingen vergroten.

Ralph Pans concludeert op zijn weblog: “Veel kansen mits het kabinet kiest voor vertrouwen boven control, bij decentralisatie ook voldoende middelen overdraagt, er echt werk wordt gemaakt van het uitgangspunt maximaal twee overheden per onderwerp. En mits de gemeenten transparant zijn over hun prestaties en erin slagen aantrekkelijk te blijven op de arbeidsmarkt nu de slag om de werknemer op gang komt.”

Vertrouwen

Tijdens de ronde tafel werd door de deelnemers gesteld dat het vertrouwen boven control onder meer kan worden bereikt door het met kracht voortzetten van de lijn van deregulering en decentralisatie, zoals tijdens het vorige Kabinet ingezet. Hierbij is een verruiming van het eigen belasting gebied noodzakelijk, teneinde het probleemoplossend vermogen te vergroten en risico’s het hoofd te kunnen bieden.

Daarnaast dient de lijn van vermindering van interbestuurlijke, verticale verantwoording en verdere versterking van horizontale verantwoording voortgezet te worden.

Los van voldoende middelen door versterking van het gemeentefonds dient met name de speelruimte vergroot te worden, teneinde maatwerk te kunnen leveren. Hierbij dienen onlogische kortingen geschrapt te worden: daar waar vergroting van participatie een kerndoelstelling van het Kabinet is, is het niet logisch om op WWB-budgetten te korten.

Een risico wat tijdens de rondetafel naar voren kwam is de weer krapper wordende arbeidsmarkt, waardoor de kwaliteit onder druk kan komen te staan. De regering dient in samenwerking met provincies en gemeenten voor te zorgen, dat de aantrekkingskracht van het werken voor het openbaar bestuur op jongeren versterkt wordt, teneinde ook in de toekomst goed toegerust personeel te garanderen. Daarnaast zouden de veranderingen gedoseerd moeten worden en mogelijkheden om het gemeentelijk personeel te laten ontwikkelen vergroot moeten worden.

Suggesties

De deelnemers waren het er over eens dat hoe beter de randvoorwaarden ingevuld worden, hoe beter gemeenten kunnen doen, wat gedaan moet worden, hoe beter de doelstellingen van het Kabinet kunnen worden waargemaakt. Gemeenten zitten niet te wachten op getob en gebakkelei over bestuursstructuren en dat ligt geheel in lijn met het regeerakkoord. Gemeenten willen zich voor 100% richten op inhoud en resultaat en daarmee bijdragen aan realisering van de doelstellingen die parlement en Kabinet zich gesteld hebben. Gemeenten willen daarbij werken op basis van een gezamenlijke visie, resultaatgericht, transparant en samen met maatschappelijke en bestuurlijke partners, opdat de burger de overheid waardeert en respecteert.

Tegen die achtergrond werden door de deelnemers een aantal concrete suggesties geformuleerd:

  • Denk nog eens goed na over de korting op WWB-budgetten; de budgetten vormen een belangrijk instrument om de participatie te bevorderen.
  • Denk nog eens goed na over verruiming van het gemeentelijke belastinggebied en vergroting van de reikwijdte van de bestuurlijke boetes.
  • Laat het CWI zodanig functioneren, dat gemeenten hun verantwoordelijkheid voor 100% kunnen waarmaken en daarbij niet afhankelijk zijn van de kwaliteit van het werk dat het CWI levert.
  • Maak een eind aan de versnippering van verantwoordelijkheden en bevoegdheden in de jeugdzorg.
  • Zet deregulering en decentralisatie met kracht door; geef gemeenten oneindig veel ruimte om zaken optimaal te organiseren voor de burger en stuur op output.
  • Hak een knoop door in de discussie over interbestuurlijk toezicht, vanuit het principe dat slechts twee bestuurslagen betrokken zijn bij uitvoering van en toezicht op beleid.
  • Betrek provincies en gemeenten bij de reorganisatie van de rijksdienst, opdat het geheel meer is, dan de som der delen en opdat het geheel met elkaar werkt, in plaats van tegen elkaar.
  • Bedenk dat de ambities van het regeerakkoord voor een belangrijk deel uitgevoerd moeten worden door gemeenten. Het is de machine kamer. Kritisch factoren zijn de braindrain en de arbeidsmarkt,en een goede informatie-infrastructuur. Om versnippering terug te dringen vraagt dit om een centrale aanpak met nieuwe initiatieven, zoals bijv. landelijk gemeentelijk trainee-programma.

Een wijze raad

Indien deze concrete suggesties door de regering op de juiste wijze ter hand worden genomen, is de kans groter dat het kabinet daadwerkelijk haar doelstellingen gaat behalen en met minder tegenvallers te maken krijgt. Kortom: minister luister naar de machinekamer van Nederland!