De kunst van het akkoord

Nederlandse School voor Openbaar Bestuur. 

Strategische stappen voor het sturen met akkoorden
Akkoorden, pacten, deals en convenanten: in het openbaar bestuur wordt er in toenemende mate mee gewerkt. In deze overeenkomsten gesloten tussen verschillende uiteenlopende partijen dragen behalve de overheid ook bedrijf, maatschappij en burger een steentje bij aan passende oplossingen voor complexe maatschappelijke opgaven.

De toestroom aan akkoorden op diverse beleidsterreinen – recentelijk verschenen bijvoorbeeld het Klimaatakkoord (EZK), het Preventieakkoord (VWS) en het Pensioenakkoord (SZW) – werpt vragen op: wat is een akkoord eigenlijk en wat voor betekenis heeft het in termen van sturing? Over deze vragen gaat ons onderzoek De Kunst van het akkoord: strategische stappen voor het sturen met akkoorden, dat we schreven in het kader van het kennisprogramma Intelligent Bestuur, in het bijzonder voor de ministeries van IenW en BZK. Lees meer

PRIMO: Akkoorden en contracten zijn – mits goed afgesloten en doorgevoerd – de sleutel tot succes en maken een essentieel onderdeel uit van de kwaliteit van public governance. Veel publieke risico’s evenwel ontstaan juist op het grensvlak van samenwerking tussen publiek-publiek en publiek-privaat. Publieke risico’s kunnen worden gedefinieerd als afwijkingen van de in de akkoorden gestelde publieek doelen of beoogde publieke waarden. In de (politiek-bestuurlijke) praktijk worden akkoorden meer dan eens beschouwd als eindproduct van onderhandeling, terwijl zij juist een begin van handelen markeren en het echte werk pas begint.*

Dit rapport van NSOB is een rijk epos voor hen die werken met akkoorden of hierin interesse hebben. Het biedt veel inzicht in de aard en de toepassingen bij vraagstukken en beleidsvelden. Bijzonder evenwel is dat het woord ‘risico’ nergens expliciet in het rapport voorkomt, noch in relatie tot de actoren van het akkoord, het object waarvoor het akkoord bedoeld is, het effect ervan op de beoogde waardebereiking of in relatie tot het proces van governance. De glazen bol van een akkoord is altijd hoopvol, vol verwachting, beladen met goede intenties, de ultieme bezegeling van een relatie en op het eerste oog zonder risico’s, maar de praktijk wijst uit dat dit niet realistisch is. Risico-analyses zouden een structureel onderdeel moeten zijn van elk akkoord. Dat is thans niet het geval.

* Aanbeveling is EdX Contract Law: From Trust to Promise to Contract door Harvard Law Professor Charles Fried. Hij legt de link tussen good government en contractmanagement.