FORTE™ biedt de concerncontroller nieuwe engineering tools

Jack Kruf

Tijdens het RiskCongres Lokaal Bestuur, 17 januari 2018 op het provinciehuis in Utrecht, pleitte ik voor de invoering van een besturingsparagraaf met eigenlijk maar met één doel: het beter bereiken van publieke waarden en het mitigeren van de afwijkingen (lees: publieke risico’s).

Slimme besturing werkt, maar wordt vaak als bijproduct van de inhoud gezien. Wat is leuker? Het uitkiezen van een droombestemming voor vakantie of bedenken hoe je er komt. Ik weet het wel. Maar in het openbaar bestuur is gerichte en beproefde navigatie onmisbaar en grijpen reisdoel en reisvorm in elkaar. Deze bedenken, ontwerpen, vastleggen en overeenkomen is, net als op een vakantie, erg belangrijk. Anders kom je niet waar je wezen wilt.

PRIMO heeft de eerste verkenning naar de relevante elementen van navigatie nu succesvol wetenschappelijk afgerond. Zij heeft daarmee goed inzicht verkregen in de factoren die de rijvaardigheden van colleges en managementteams beïnvloeden. Sterker het onderzoek biedt zicht op een set van indicatoren die bijdragen aan bestuurlijke maturity gerelateerd aan doelbereiking. Zij legde deze elementen van sturing vast in haar model FORTE™.

Tijdens de bijeenkomst met BNG Bank op 15 november 2019 –  gericht op de verkenning van het krachtenveld verbonden met het formuleren van een haalbare lokale en regionale financiële strategie (in tijden van transitie)-, herhaalde ik mijn pleidooi om tot een besturingsparagraaf te komen, waarbij in mijn ogen de concerncontroller in de rol komt als systeemarchitect. Hij of zij kan (en moet wellicht) een veel grotere rol gaan spelen in het ontwerp van besturing. Niet alleen maar bijrijder (is het nooit geweest, maar wordt door menig bestuurder vaak wel zo beschouwd) zijn van de gemeentesecretaris en college, maar uitgroeien tot eerste adviseur op het gebied van besturing is mijn oprechte gedachte. Immers de vraagstukken zijn meervoudig complex, de versnippering van bestuurlijke portefeuilles in colleges is groot en de managementopgaven zijn fantastisch maar ook erg uitdagend en soms gewoon niet haalbaar (wij denken het vaak maar spreken het nooit uit).

Welnu, waar komen de lijnen samen? Bij de burgemeester, de dijkgraaf, de commissaris van de Koning, de secretaris en algemeen directeur van provincie, gemeente en waterschap en natuurlijk de concerncontroller. De laatste kan niet langer zijn of haar gedegen kennis louter inzetten op het hoeden op en behalen van rechtmatigheid, de in-control-verklaring, de discussie leiden met de accountant, of het sluitend maken van de jaarrekening. Neen. De colleges en algemeen directeuren van Nederland zullen hem en haar daarbij die plek, die ontwikkeling moeten en willen gunnen. Zij doen er in mijn ogen verstandig aan. Immers, Regeren is vooruitzien.

De Frank Lloyd Wright in elke concerncontroller moet opstaan, nu. Navigatie is cruciaal. Het FORTE™ raamwerk begint met de F van Financial engineering en compliancy. Het verbinden met de andere elementen van sturing nu is cruciaal en eigenlijk voor de hand liggend, maar gebeurt maar mondjesmaat. De concerncontroller kan dat bewerkstelligen. Hij of zij móet vooraan zitten, aan de boeg opereren en co-pilot worden. Een pleidooi. Vanuit het hart. PRIMO plant begin 2020 een rondetafel met ‘haar’ concerncontrollers om dit te bespreken en vooral aan de slag te gaan.