Geen zee te hoog

Roderik van de Wal, Hoogleraar ‘Sea-Level Change and Coastal Impacts’

Inaugurele rede uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar aan de faculteiten Bètawetenschappen en Geowetenschappen van de Universiteit Utrecht, op 10 januari 2020.

“Särskilt vill jag välkomma min kompiss fran Sverige, tyvärr vill jag fortsätta pa Holländsk, trots min första steg i glaciologi ägda um I Svensk fjällerna.

Je maintedrai, luctor et emergo, wat valt er nog aan toe te voegen. Geen zee te hoog… De Nederlandse taal kent veel uitdrukkingen die verwijzen naar de strijd tegen het water die we al sinds mensenheugenis voeren. Feitelijk al langer dan deze uitdrukkingen oud zijn. Ver voor Willem van Oranje de wapenspreuk tot zijn motto wist te verheffen werd het water al ingezet in de strijd tegen de Spanjaarden. Een strijd tegen en met het water die we sindsdien gevoerd hebben en waarvan we het idee hebben dat we die nog lang gaan voeren. Het verbaast dan ook niet dat aanpassen aan veranderingen, in vakjargon adaptatie, diep in onze genen zit.

Aanpassen wordt in onze cultuur veelal gezien als het verhogen van dijken, en het ruimte maken voor het water leidend tot de meest fantastische civiel technische oplossingen, waarvan ik de voorbeelden nu maar achterwege zal laten. Aanpassingen die uitgaan van de maakbaarheid van de samenleving vanuit een technocratische visie. We hebben het land op het water veroverd en zullen het land tegen het water beschermen. Geen zee te hoog! (Met een uitroepteken). In deze rede wil ik hierbij toch enige kanttekeningen plaatsen, en het zal u, als u mij kent niet verbazen dat die kanttekeningen voortkomen uit het veranderende klimaat om ons heen.

“In de risico analyses van veel deelcomponenten van het klimaatsysteem, denk bijvoorbeeld aan tropische cyclonen, droogte, hittegolven, bosbranden, maar ook richting de ecologie blijkt dat er onaanvaardbare risico’s optreden als de temperatuur meer dan 2 graden stijgt.”

Het lange termijn perspectief
Allereerst wil ik U meenemen op een zoektocht naar wat we weten over zeespiegelstijging. Die zoektocht begint lang geleden. De aarde heeft er niet altijd zo uitgezien zoals wij de aarde nu kennen. De geologie heeft ons geleerd dat er veel warmere periodes op aarde zijn geweest, met veel minder ijs op aarde, en een veel hogere zeespiegelstand. Het is dan ook verleidelijk om naar analogieën te zoeken in het verleden die ons iets kunnen leren over hoe de wereld van het ijs zich zal ontwikkelen in een warmer wordend klimaat. Uit de oude geologische doos komt het gezegde “Het verleden is de sleutel tot de toekomst”. Natuurlijk zijn er periodes geweest waarin de continenten ergens anders lagen en de broeikasgasconcentraties veel hoger…” Lees meer

Download Oratie