Geld en schuld: De publieke rol van banken

Bron WRR.

Op 17 januari presenteert de WRR zijn 100e advies aan de regering Geld en schuld: De publieke rol van banken. In dit rapport pleit de WRR voor structurele aanpassingen binnen ons geldstelsel.

Giraal geld is steeds belangrijker geworden in onze samenleving, de publieke betaal- en spaaropties zijn verdwenen en het bankwezen is geconcentreerder en uniformer geworden. Hierdoor is het evenwicht in het geldstelsel verstoord geraakt. Er zijn te weinig remmen op geldschepping en kredietverlening, met een ongewenst hoog schuldniveau als gevolg. Ook is het publieke karakter van het bankwezen nu onvoldoende verankerd. De WRR pleit daarom voor structurele aanpassingen binnen ons huidige geldstelsel. Een van de aanbevelingen is het mogelijk maken van een bank die zich enkel met betalen en sparen bezighoudt.

‘Geld en schuld’ is het resultaat van een adviesaanvraag van de regering over de werking van het geldstelsel. Over dit onderwerp is naar aanleiding van het burgerinitiatief ‘Ons Geld’ in de Tweede Kamer een debat gevoerd. Tijdens dit debat werd een motie aangenomen met het verzoek aan de WRR het geldstelsel nader te bestuderen, en de voor- en nadelen van verschillende vormen van geldschepping te onderzoeken.

De WRR pleit voor een aantal belangrijke hervormingen:

  • Zorg voor meer diversiteit in de financiële sector. Bied een publiek verankerd alternatief aan voor betalen en sparen, zoals een betaalbank. Zorg dat het minder aantrekkelijk wordt om een systeembank te zijn en ondersteun uitdagers.
  • Tem de overmatige schuldengroei. Hiervoor is een breed pakket aan maatregelen nodig, in het bijzonder een gelijke fiscale behandeling van schuld en eigen vermogen bij huishoudens en bedrijven, het versterken van macroprudentieel beleid en meer aandacht voor schuldengroei op andere beleidsterreinen, zoals monetair beleid en sociaal-economisch beleid.
  • Wees beter voorbereid op de volgende crisis. Tijdens een volgende crisis zullen wederom vergaande maatregelen ter tafel komen. Het is belangrijk om van tevoren nagedacht te hebben over de voor- en nadelen van verschillende, mogelijk onconventionele, beleidsopties.
  • Veranker de publieke dimensie in de interne organisatie van banken. Dit kan bijvoorbeeld door het instellen van een maatschappelijke adviesraad. Ook dient meer diversiteit in organisatiemodellen en rechtsvormen te worden gestimuleerd.