Groter denken, kleiner doen

Herman Tjeenk Willink

Het gaat goed met Nederland. De economie groeit, de werkloosheid daalt, de financiën lijken op orde. Gaat het dus ook goed met onze democratische rechtsorde?

Wie nauwkeurig kijkt ziet tekenen van verwaarlozing en sluipende uitholling. Die moeten worden tegengegaan. In Groter denken, kleiner doen doet Herman Tjeenk Willink een oproep om de vaak ongemakkelijke feiten onder ogen te zien, positie te kiezen, het debat aan te gaan en zelf grenzen te trekken. Alleen met een sterke democratische rechtsorde kunnen fundamentele problemen effectief worden aangepakt, nieuwe crises het hoofd geboden, en burgers en overheid op elkaar vertrouwen.

De democratische rechtsorde ligt onder vuur, schrijft Herman Tjeenk Willink. Terwijl die democratische rechtsorde het enige is dat ons nog bindt. ‘Ons’, dat zijn de burgers van Nederland. Maar marktdenken, bureaucratie en technocratie hebben dat fundament van de maatschappij ondermijnd.

De democratische rechtsorde is gebaseerd op waarden. Datzelfde geldt ook voor Europese samenwerking (dit in tegenstelling tot meer technocratische opvattingen die de EU zien als een ‘pragmatische poldergemeenschap’) Om tot een daadkrachtige en alerte politiek te komen, die meer in staat is op de vijandige buitenwereld te reageren is juist een besef van die waarden nodig, aldus Tjeenk Willink.

De auteur legt een zwaar accent op burgerschap. Burgers zouden zich meer voor het algemene belang moeten inzetten en de overheid moet daar meer mogelijkheden voor bieden. Burgers moeten de samenleving dragen. In de praktijk zijn er veel taken naar de burger verschoven, maar binnen de voorwaarden van de overheid.

Herman Tjeenk Willink (1942) verwierf in de loop der jaren als voorzitter van de Eerste Kamer en als vicepresident van de Raad van State de positie van boven de partijen staande adviseur van de regering. Hij was meermalen informateur van Nederlandse kabinetten, de laatste keer in 2017, bij de totstandkoming van kabinet-Rutte iii. Sinds 2012 is Tjeenk Willink minister van Staat.