Leergang ‘Resultaat in tijden van transitie’

Over publieke waarden, strategische sturing en systeemverandering

Start vrijdag 29 november 2019 

Introductie
De bevindingen vanuit de topmanagers in de publieke sector liggen in lijn met die uit (inter)nationale rapporten: er is sprake van een combinatie van transities. Zij voltrekken zich tegelijkertijd en vragen om bezinning. Zij vragen om herformulering van strategie, innovatie in waardecreatie en herinrichting van de systeemsturing die dit mogelijk maakt.

Er is behoefte aan een veerkrachtig bestuur door de snelheid en kracht van veranderingen die op gemeenten afkomen. Genoemd in onze netwerken zijn sociaal domein, omgevingswet, digitale transformatie (cyber, privacy, kunstmatige intelligentie, big data), energietransitie, circulaire economie en de klimaatverandering, maar ook de sturing op beperkte financiële middelen, HRM-vraagstukken en sturing op vormen van samenwerking (publiek-publiek en publiek-privaat). Zij geven grote druk op het systeem (bestuurders, managers en medewerkers) van gemeenten, provincies, waterschappen en verbonden partijen zoals veiligheidsregio’s en omgevingsdiensten. En daarbinnen op financiële middelen, informatieprocessen en personeel & organisatie. Een systeemvraagstuk dient zich aan. Hoe in te spelen op deze transities  als je systeemverantwoordelijk bent. Aan de orde komen onder meer thema’s als:

  • De burger in wisselende verschijningsvormen: cliënt, consument, kiezer, rechtspersoon.
  • De verhouding tussen politiek-bestuurlijke governance en ambtelijk-politiek sensitieve governance.
  • ‘Vertrouwen’ als een thema dat overal doorheen loopt.
  • ‘Ontgrenzing’ van netwerken, informatiestromen, politiek domein en privaat domein.
  • Multiculturaliteit, vergrijzing, ontgroening, demografische krimp én groei.
  • Verschuiving van waardenoriëntaties in de samenleving.
  • Internationalisering van oriëntatie, lokalisering van thema’s (een verschuivende betekenis voor global-local).

Samenwerking PRIMO en Tilburg Institute of Governance
Public Risk Management Organisation (PRIMO) en het Tilburg Institute of Governance (TiG) hebben gezamenlijk het initiatief genomen een unieke opleiding te ontwikkelen. TiG doet onderzoek naar public governance en hecht veel waarde aan een goede verbinding tussen wetenschap en praktijk, onder andere met praktijkgericht onderzoek en opleidingen voor bestuurlijke professionals. PRIMO heeft tot doel bij te dragen aan good governance van met name publieke organisaties en doet dit door middel van een portfolio waarbij publieke waarden en besturing ervan worden gekoppeld. Zij is gericht op kennisdeling en kennisbevordering.

Na het volgen van dit programma
Transities hebben gemeen dat het systeem van de organisatie ten opzichte van de samenleving, burgers, bedrijven en natuurlijke ecosystemen zich dient aan te passen. Dit vraagt om nieuwe kennis, vaardigheden en stijlen van werken, niet alleen persoonlijk maar zeker ook organisatorisch. Deze opleiding gaat daarover.

Diagnose, creatie, financiële sturing & control, allianties & netwerken, contracten & vormen van samenwerking, communicatie & interactiviteit, methoden & technieken.

Transitiehandelen vergt andere vaardigheden dan nodig zijn bij regulier management en het werken in lage dynamiek. Deze bestaan uit ontwikkelen/innoveren, realiseren, ondersteunen en aanjagen. Voor de ontwikkel- en innovatiekant heb je een andere aansturing en andere mensen nodig. Een CEO van publieke organisaties moet daarom hybride zijn: zowel operationele beheersing als innovatieve kracht in zich hebben.

De functie van CEO is hetzelfde gebleven maar de verwachtingen zijn met de transities zoveel anders geworden. Tempo van aanpassen aan de nieuwe en snel veranderende realiteit is een must.  Na het volgen van dit programma:

  • Weet je welke talenten er nodig zijn voor het in werking zetten van transities.
  • Kun je omgaan met onduidelijke verwachtingen en onzekerheden t.a.v. de rol in een uitdagend transitieproces.
  • Kun je de brugfunctie tussen proces en innovatie invullen.
  • Weet je hoe je namens de organisatie “nee” durft te zeggen of de voorwaarden voor een “ja, dat kunnen wij waarmaken” te communiceren naar en met het bestuur.
  • Kun je daadwerkelijk voor beheersing zorgen en weet je het systeem van de organisatie daarop in te richten.
  • Ben je in staat om de persoonlijke leiderschapsstijl met vaardigheden en kennis op het gebied van systeemsturing te combineren.
  • Ben je in staat om strategie te kunnen verbinden aan implementatie? Strategie kunnen ontwikkelen maar ook het kunnen verbinden aan implementatie is cruciaal. Het stelt elke deelnemer in staat vanuit de opleiding invulling te geven aan een concrete aanpak van voorliggende vraagstukken.
  • Ben je op de hoogte van de trends en ontwikkelingen, van verbinding tussen samenleving-politiek-bestuur-management, van creatieprocessen gericht op leiderschapsaspecten, sturing op financiën en rechtmatigheid en op oriëntatie op de natuurlijke context/ligging en vormen van samenwerking?

Wat maakt dit programma uniek?
De opleiding legt op unieke wijze de verbinding tussen publieke waarden en risico’s, wetenschap en praktijk, strategie en uitvoering en tussen de systeemwereld van politiek, bestuur en management en de leefwereld van mens, bedrijf en samenleving samenleving en die persoonlijk leiderschap en handelen, strategie en systeemsturing verbindt met majeure maatschappelijke vraagstukken. De opleiding gaat specifiek in op de gemeenschappelijke en specifieke elementen en karakteristieken van transities en hun effecten op de stad.

De opleiding brengt de deelnemers in nauw contact met zowel topwetenschappers als gezaghebbende publieke leiders vanuit de praktijk. Het versterkt daarmee tevens hun persoonlijke netwerken.

De opleiding speelt in op de vraag “hoe je het gesprek kunt hebben over hoe je als organisatie groeit met gezaghebbenden uit wetenschap & praktijk. Het handelt over de wijze waarop je acteert in majeure situaties.”

Daarnaast bieden we je als deelnemer:

  • Continu een sparringspartner op niveau (met sprekers en andere deelnemers).
  • Kennismaking met topwetenschappers en top publieke leiders.
  • Kennis van de verbinding tussen maatschappelijke vraagstukken en sturing.
  • De mogelijkheid te komen tot een eigen strategische aanpak van transities, die kan werken.
  • De mogelijkheid te werken aan een gemeenschappelijk sturingsdocument per transitie.
  • Een gevarieerd palet van experts, wetenschappers en publieke leiders.
  • Inspiratie door nationale en internationale verhalen over hoe anderen het doen en vervolgens de vertaalslag naar de eigen context te maken.
  • Inzicht in je eigen potentie en veranderbereidheid.
  • Tools die helpen het systeem te adresseren en om te bouwen, alsmede inzicht te geven hoe deze toe te passen om je organisatie met de transitie in een proces van verandering te brengen.

Doelgroep
Doelgroep van de opleiding zijn de bestuurssecretarissen en algemeen directeuren van gemeenten, provincies en waterschappen, tevens van relevante verbonden partijen zoals gezondheidsdiensten, omgevingsdiensten, regionale samenwerkingsverbanden en veiligheidsregio’s.

Programma opbouw
Het programma is opgebouwd uit 5 modules verdeeld over 7 dagen. De modules zijn onderverdeeld naar de sturingsaspecten van het systeem:

  • Strategie en publieke waarde.
  • Netwerken & allianties.
  • Werken vanuit de bedoeling.
  • Bedrijfsmodellen regionale ontwikkeling.
  • Verantwoordelijkheden, rollen en competenties.

De transities krijgen daarin een plaats; klimaat en energie, informatie en cyber, sociaal domein, paradigma Omgevingswet en circulaire economie. Per transitie onderwerp is een inhoudelijk expert aanwezig die de context en uitdagingen verwoordt en in discussie te brengen met alle deelnemers.

Voor elk element van sturing zullen zowel een hoogleraar als een gezaghebbend publiek leider hun verhaal doen. Iedere dag is er de ruimte om de leerervaringen met elkaar te delen en over de voortgang van de projecten te spreken.

Er is binnen de leergang voldoende ruimte om specifieke regionale onderwerpen of accenten in aanpak of benadering, dan wel thema’s in te brengen, aan te snijden of te bespreken.

Module opbouw

Module 1Strategie en publieke waarde en alle processen die hier mee te maken hebben, van strategie tot implementatie. Er wordt ingegaan op de effectiviteit van sturing en planning en de strategische kant van de effectieve sturing op waarden en mitigatie van risico’s (zijnde de mogelijke afwijking van voorgenomen waarde).

Module 2Netwerken & allianties, die door dynamiek van de transities vaak herijkt dienen te worden. Hoe kun je komen tot gemeenschappelijke waardencreatie en geef je vorm aan partnerships? Hoe stuur je op netwerken binnen de politiek-bestuurlijke en richtinggevende kaders van de transities?

Module 3. Sturen vanuit de bedoeling. De verbondenheid tussen systeemwereld en leefwereld is cruciaal om tot effectieve nieuwe vormen van sturing en levering te komen. Publieke leiders moéten zich willen verdiepen in wat zich feitelijk bij de doelgroep of samenleving voordoet. Het sturen vanuit de bedoeling is een kunst op zich. Dit zou een leidend principe moeten zijn voor het ontwerpen van organisaties en processen. HRO-concepten zijn vaak succesvol.

Module 4. Bedrijfsmodellen regionale ontwikkeling. Met de veranderende financiële situatie van overheden dient de noodzaak van nieuwe vormen van samenwerking zich aan. Wat zijn eigenlijk de mogelijkheden van financiële sturing, samenwerkingsvormen zoals verbonden partijen en publiek-private samenwerkingen als transities zich aandienen en er omvangrijke investeringen moeten worden gedaan?

Module 5
Ten slotte draait het natuurlijk altijd om mensen, teams en organisaties, hun Verantwoordelijkheden, rollen en competenties. Het begrip ervan is van groot belang. Welke concepten zijn er. Waar liggen de innovaties en wat is eigenlijk strategisch HRM?

Kosten
De kosten van de opleiding, inclusief de ondersteuning op de strategische plannen bedragen € 5.000,00 per deelnemer*, ex btw.

(*Het bedrag voor deelname aan de opleiding kan in twee termijnen van € 2.500,00 ex btw worden voldaan. 50% van de opleiding in 2019, 50% in 2020.)

Planning

  • De opleiding bestaat uit 8 dagen (op vrijdag, 9:30 – 17:00 uur)
  • Start vrijdag 29 november 2019.
  • De 1e Leergang wordt gegeven op diverse locaties in de provincie Noord-Brabant.

Opleidingsdagen
Bij transities in het maatschappelijke domein is er voor publieke organisaties als eerste de uitdaging deze te herkennen, te erkennen en in te spelen op de systeemverandering die zich voordoet.  In de leergang brengen wij vijf majeure elementen van sturing, die bij transities aan grote dynamiek en verandering onderhevig zijn. Zij komen als modules aan bod:

Dag 1 Introductie, kennismaking, overzicht, start

  • De eerste dag is gericht op kennismaking, het bieden van overzicht van de onderwerpen binnen en aanpak van de opleidingen. Omdat de opleiding voorziet in een directe koppeling van de transities en hun sturing wordt ook gestart met de inrichting van de projecten.

Dag 2. Sturing: strategie & publieke waarde. Transitie: klimaat & energie.

  • De tweede dag verkennen we de transitie klimaat & energie en gaan in op de elementen van sturing met betrekking tot strategie & publieke waarde.

Dag 3. Sturing: netwerken & allianties. Transitie: informatie & cyber.

  • De derde dag verkennen we de transitie informatie en cyber en gaan in op de elementen van sturing met betrekking tot netwerken en allianties.

Dag 4. Sturing: werken vanuit de bedoeling. Transitie: sociaal domein.

  • De vierde dag verkennen we de transities in het Sociaal domeinen gaan in op de elementen van sturing met betrekking bedrijfsmodellen regionale resilience.

Dag 5. Sturing: bedrijfsmodellen regionale ontwikkeling. Transitie: Omgevingswet.

  • De vijfde dag verkennen we de transities inzake de Omgevingswet en gaan in op de elementen van sturing met betrekking bedrijfsmodellen regionale ontwikkeling.

Dag 6. Sturing: verantwoordelijkheden, rollen en competenties. Transitie: Circulaire economie.

  • De zesde dag verkennen we de transities inzake de circulaire economie en gaan in op de elementen van sturing met betrekking verantwoordelijkheden, rollen en competenties.

Dag 7. De transitieplannen.
Op de laatste dag worden de strategische plannen met betrekking tot de transities gedeeld en besproken.  Een dag van uitwisseling, consolidatie, inspiratie en afronding.

PRIMO biedt deelnemers een gratis persoonlijk lidmaatschap (zowel Nederland, Vlaanderen als Europees) van een jaar.