Over Risk en Resilience

Jack Kruf

Reflectie

Met het Risk & Resilience Festival op 8 november 2018 te Enschede in aantocht  is het goed het aspect van resilience nog eens een nader te belichten. In ons netwerk van gemeenten, provincies en waterschappen heeft risicomanagement een over het algemeen operationeel-tactische plek en kent nauwelijks een volwaardige plaats aan de bestuurs- en managementtafel. Dat is vreemd, gezien de benefits ervan.

Het heeft mijns inziens te maken met de fase van ontwikkeling waarin overheidsorganisaties zitten, maar ook met de vaak verkeerd of helemaal niet begrepen kracht van risicomanagement en haar intenties. Een burgermeester van een top-tien gemeenten in Nederland verwoordde dit als volgt: “Er komt geen risicomanager bij mij hier aan de collegetafel, het zijn remmers in algemene dienst”. Dat maakt veel duidelijk. Er is werk aan de winkel. Van de andere kant is risicomanagement in de politieke context – in het land van ‘regeren is vooruitzien’, ‘het handelen in ‘voorkennis’ en van ‘macht en invloed’ (Machiavelli) – ook een vakmanschap dat niet eenvoudig kan landen of een voedingsbodem kan vinden. Daarover zijn boeken volgeschreven en laten we hier voor nu buiten beschouwing.

Imago

Het imago van risicomanagement bij bestuurders. secretarissen en (algemeen) directeuren in de publieke sector is ronduit slecht, in de marge aanwezig, een Fremdkörper in het grotere gebouw van het openbaar bestuur of van de eigen management-benadering. Er zijn uitzonderingen, altijd, maar risicomanagement wordt door velen niet gezien als een vakmanschap dat bijdraagt aan de performance van de organisatie, aan het succesvol implementeren van beleid, het formuleren of realiseren van een strategie, of aan het de samenleving voorzien van excellente dienstverlening of het bieden van veiligheid. Het is en blijft een vreemde eend in de bijt voor de bestuurlijke en ambtelijk top. Met het Risk & Resilience Festival willen dit imago een positieve wending geven door de toegevoegde waarde te demonstreren.

Resilience en ISO 22316

Wat wij ook willen bevorderen is het relatief nieuwe begrip resilience. In dat licht breng ik graag de nieuwe ISO 22316 standaard onder de aandacht. Het is relatief nog onbekend zo heb ik het gevoel en op veel plaatsen niet geland of geregistreerd. Toch is het er en er is hard aan gewerkt. De standaard is gepubliceerd voorjaar 2017 en is ontwikkeld door het  ISO/TC 292 – Veiligheid en resilience – comité van de  International Organization for Standardization (ISO) in Genève. Het is gericht op de versterking van de organisatie-resilience, zijnde het vermogen van een organisatie om te reageren en zich aan te passen aan verandering.

Het is dit vermogen dat organisaties in staat stelt te anticiperen en te reageren op kansen en bedreigingen, die kunnen ontstaan door plotselinge of geleidelijke interne of externe veranderingen.

Actueel eigenlijk, als je dagelijkse nieuwsstroom tot je laat doordringen. Het versterken van dit vermogen zou een strategisch organisatiedoel moeten zijn, zo is het uitgangspunt van ISO 22316. Het  is een relatief én dynamisch concept en veel meer dan een specifieke activiteit of het nastreven van een bepaalde status van de organisatie. De buitenwereld beweegt, dus ook de organisatie is het uitgangspunt.

De factoren die de resilience van een organisatie verbeteren zijn uniek voor elke organisatie. Er zijn natuurlijk gelijkenissen bij soorten van organisaties, Bestuur en topmanagement van die organisaties, die zich committeren aan de verbetering van dit vermogen doen dit concreet volgens deze ISO-standaard door op vier punten expliciet te investeren:

  • Capaciteit om te kunnen anticiperen en reageren op kansen en bedreigingen.
  • Bekwaamheid in het herkennen van en het handelen met betrekking tot kwetsbaarheden voordat zij daadwerkelijk invloed hebben.
  • Coördinatie om alle managementdisciplines te richten op de gezamenlijke idee van de eigen organisatie-resilience.
  • Draagvlak en begrip bij stakeholders en betrokken organisatise die de strategische doelen van de organisatie onderschrijven en ondersteunen.

De komende jaren zal het concept naar mijn inschatting landen, ook omdat het denken in termen van resilience, ook voor steden en regio’s een grote vlucht zal nemen. Het is het denken in systemen dat in het openbaar bestuur voet aan de grond begint te krijgen. Dat is een groot goed. Het zal ook nodig zijn om de complexe vraagstukken die voor ons liggen het hoofd te bieden, met elkaar de antwoorden te vinden en te vertalen in goede en concrete sturing naar oplossingen en waarden.

 

Risk & Resilience Festival

Risk en Resilience gaan op het festival hand in hand. Zij zijn beide erop gericht de performance van de organisaties te verbeteren en de output en outcome ervan in de samenleving op een hoger niveau te brengen. De concepten van ISO 31000 en ISO 22316 overlappen elkaar, liggen in elkaars verlengde maar kennen elk specifieke en krachten elementen om de strategische besturing van organisaties te verbeteren. Zij dienen uiteindelijk dezelfde doel. Goed presterende organisaties die in staat zijn om het publieke domein optimaal te bedienen.

PRIMO nodigt u uit, mede namens de Universiteit Twente en het Genootschap voor Risicomanagement.

Schrijf u in en maak deel uit van deze beweging.

Wij verwelkomen u graag in het mooie Enschede!