Risicomanagement – meer dan der som der delen

Deloitte*.

Het managen van risico’s en kansen is zonder enige twijfel één van de grootste uitdagingen geworden voor de publieke sector. Zeker nu we in een economische crisis zitten en ook de publieke sector met bezuinigingen en het nadrukkelijk maken van keuzes te maken heeft. Risicomanagement vraagt daarom juist ook de aandacht van de gemeenteraad. Met de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting van 2010 heeft de gemeenteraad een kaderstellend instrument voor het implementeren van risicomanagement in handen.

Met de uitgave Risicomanagement – Meer dan de som der delen geeft Deloitte u een praktische handreiking voor de invoering of verdere verbetering van risicomanagement in uw gemeente. Risicomanagement gaat over bedrijfsvoering in brede zin en het gaat om externe focus op en kennis van netwerken in het bijzonder.

En alleen door elkaars kennis te bundelen ontstaat collectieve intelligentie. Risicomanagement bestaat dan ook voor een groot deel uit samenwerking, creativiteit en communiceren: luisteren, praten en vervolgens doen! De publicatie biedt daarom vooral een set van instrumenten om de dialoog over risico’s, kansen en acties aan te gaan (voor meer informatie Rob Dubbeldeman, Frank van Kuijck en/of Rein-Aart van Vugt).

Voorwoord Arie Elsenaar, Voorzitter Industry Lokaal Bestuur Deloitte
Risicomanagement is een onderwerp dat zich steeds meer kan verheugen op een warme belangstelling. Beursgenoteerde ondernemingen, midden- en klein bedrijf, maar ook de overheid maken meer en meer werk van risicomanagement. Het houdt ons dagelijks bezig. Het gaat dan echter vaak niet zozeer over het opzetten van een dergelijk risicomanagementsysteem, maar juist over het ons verdedigen bij het falen of het ontbreken van een dergelijk systeem. Kranten berichten bijna dagelijks hierover. De kredietcrisis, schandalen in de vastgoedsector, fraude, etc. worden één op één gelinkt aan het ontbreken van een goed risicomanagementsysteem of aan het falen van de juiste werking ervan. Gelukkig zijn er ook voorbeelden van organisaties die echt werk maken van risicomanagement.

De vraag die zich voordoet is “Wat is een goed risicomanagementsysteem? Een goed systeem van risicomanagement is te zien als een ‘permanente’ alertheid op wijzigingen in uw organisatie en haar omgeving zodat u hierop kan inspelen. Hierdoor, zo ben ik overtuigd, ontstaan kansen en voordelen wanneer u hierop inspeelt. Risicomanagement kan hierdoor een belangrijke impuls geven aan het realiseren van doelstellingen en biedt voordelen bij de verandering en ontwikkeling van uw organisatie.

Vaak wordt de nadruk gelegd op de instrumentele kant van risicomanagementsystemen, maar deze systemen staan of vallen met de juiste werking ervan. Dat kan alleen wanneer er ook aandacht besteed wordt aan de cultuurkant van risicomanagementsystemen. De wil en het vermogen van mensen om dergelijke systemen ook effectief te kunnen laten werken. Met toekijken hoe iets in het honderd loopt komt u niet veel verder. Ook het optuigen van duizend en één maatregelen helpt u vaak niet in de sfeer van creativiteit en ondernemerschap. Immers het is een utopie dat alle risico’s voorzienbaar en te voorkomen zijn. Adequaat signaleren (alertheid) en handelen is dan het devies. Met name het vorm en inhoud geven aan de cultuurkant is zo mogelijk nog belangrijker dan de instrumentele kant. Voorwaar geen eenvoudige opgave.

Dit boek biedt de nodige handvatten voor gemeentelijke organisaties, en ook andere organisaties, om een dergelijk systeem op te zetten en in te richten. De kunst is om juist die elementen te kiezen die relevant zijn voor uw organisatie. U wordt daarbij geholpen door praktische voorbeelden van vergelijkbare organisaties waar (delen van) een risicomanagementsysteem succesvol is/zijn geïmplementeerd.

Wij zijn verheugd dat een aantal gemeenten bereid is gevonden om dit project mede te ondersteunen en mee te werken aan de totstandkoming van dit boek. Daarnaast zijn er tal van organisaties en personen, waaronder PRIMO Nederland en PRIMO Europe, die veel energie stoppen in het op de kaart zetten van risicomanagement bij gemeenten.

Dit boek brengen wij uit in de ‘governancereeks gemeenten’ omdat risicomanagement een peiler is waar het proces van sturen, beheersen, verantwoording afleggen en toezicht houden op rust. Ik hoop echter dat de inhoud van dit boek u juist onrustig maakt en u verdere prikkels en inspiratie geeft om verder te komen in het proces van implementatie van een op uw maat gesneden risicomanagementsysteem. Ik wens u veel leesplezier en inspiratie toe.

*2009. Gepubliceerd op PRIMONederland.eu op 6 oktober 2010.